Praten met kinderen over IVF

Vrije vertaling van ‘Out of the Dish: Talking to children about their IVF origins’ van The American Fertility Association , met dank aan onze collega’s uit Nederland Freya

Hoeveel moeten IVF kinderen weten?

Sommige mensen bombarderen hun kinderen met zeer veel details over IVF onmiddellijk nadat het kind hen vraagt: Waar komen baby’s vandaan? Anderen mijden het onderwerp het liefst. Beide uitersten zijn waarschijnlijk niet de beste weg.

“Het is gezond om kinderen over hun ontstaan te vertellen, maar het is belangrijk om dat te doen op een manier die ter zake doet en die respect uitstraalt,” zegt Elaine Gordon, een klinisch psycholoog uit Los Angeles. “Je moet hierbij uitgaan van het emotionele niveau van je kind en van wat hij of zij kan begrijpen,” zegt Patricia Mendell, psychotherapeut uit New York. “Voel je niet verplicht om je kind direct alles te vertellen over je eigen vruchtbaarheidsprobleem. Ze hoeven geen details te weten waardoor ze zich misschien schuldig gaan voelen over wat jij als ouder allemaal hebt doorgemaakt.”

Praten over IVF op een ‘gewone’ manier, zonder in de verdediging te schieten, opent de deur naar een levenslange dialoog met je kinderen. Dat gesprek zal kunstmatige bevruchting van geheimzinnigheid ontdoen en zal hen helpen om IVF in hetzelfde positieve licht te zien als je zelf doet.

Dus denk aan de verhalen die je vanaf het begin zult vertellen. Alle kinderen vinden het heerlijk om te horen hoe ze zijn ontstaan, hoe gewenst ze zijn en hoeveel er van ze gehouden wordt. Je kan hen telkens hetzelfde verhaal vertellen dat je kunt verrijken met details die bij de leeftijd van het kind passen om hun intellectuele en emotionele ontwikkeling te bevredigen.

Wat te zeggen en wanneer

Heel jonge kinderen: tussen 3 en 5 jaar.

Wees erop voorbereid. “Waar kom ik vandaan?” zal waarschijnlijk al in de kleuterklas beginnen. Kinderen praten met elkaar, zien zwangere vrouwen en hebben de nieuwe broertjes en zusjes van hun vriendjes gezien.

Let eerst op wat uw kind op dat moment vraagt. Wil hij het hele bloemetjes-en-bijtjes verhaal of wil hij weten in welke stad hij is geboren? Zorg ervoor dat u de vraag beantwoordt die wordt gesteld. “Je komt van papa en mama,” kan al genoeg zijn.

De sleutel ligt er op dit moment in om een basis te leggen door vriendelijke, liefdevolle woorden te gebruiken waardoor je kind zich veilig en geliefd voelt.

Hou de dingen simpel en eerlijk. Praat en lees voor over allerlei manieren waarop een gezin kan ontstaan. Laat kinderen weten dat verschillen die hierin bestaan normaal zijn.

“Kleine kinderen nemen alles heel letterlijk,” zegt dr. Mendell. “Kinderen relateren alles naar hun eigen concrete wereld. Als je het over eitjes hebt, denken kinderen gelijk aan een doos eieren uit de supermarkt. Hou hier rekening mee als je je verhaal vertelt.” Als je het met je kinderen over je vruchtbaarheidsprobleem hebt, is het genoeg om te zeggen dat je de hulp van een dokter nodig had. Kinderen weten en begrijpen dat dokters mensen beter maken. IVF is een term die nog wel erg ver van kinderen afstaat.

De nieuwsgierige leeftijd: tussen 6 en 10 jaar.

Rond deze leeftijd gaan kinderen al anders denken en kunnen ze het gegeven van een zaadcel en een eicel en een embryo al iets begrijpen. Gaandeweg zullen ze ook het idee rond de biologische voortplanting kunnen vatten. Aan het begin van deze leeftijd, dus rond 6, 7 jaar, kun je ze vertellen over de liefdevolle relatie tussen man en vrouw, zonder in details te treden. Je kunt met name vertellen over bepaalde waarden, zoals het geven om een ander.

Als kinderen 8, 9 of 10 zijn willen zij al meer weten over seksuele gemeenschap, natuurlijke voortplanting en IVF. Je kunt ze vertellen over lichamelijke nabijheid en intimiteit en over hoe een zaadcel bij een eicel komt. Maar kijk ook nu weer uit met hoe je dingen vertelt: hoe geïnteresseerd kinderen op deze leeftijd ook zijn in seks, tegelijk vinden ze het onbegrijpelijk en soms afstotend.

Vertel je over IVF, refereer dan aan eerdere gesprekken over de hulp die je nodig had van een dokter. Hou het simpel. Gebruik de juiste medische en anatomische benamingen – bedenk van tevoren bij welke termen jij je prettig voelt! – en vertel waarom mensen kiezen voor een medische behandeling. Leg uit hoe de dokter ervoor zorgde dat de zaadcel bij de eicel kon komen en hoe het embryo in de baarmoeder is geplaatst zodat het kon doorgroeien zoals alle andere baby’s.

Als een kind 9 of 10 is, worden kinderen nieuwsgierig naar de samenhang tussen voortplanting en een intieme relatie tussen twee mensen. Hierbij is goed om te vertellen over het feit dat een kinderwens een manier is om uiting te geven aan de nabijheid en liefde die partners voor elkaar voelen. “Laat je kinderen weten dat die kinderwens in jullie geval precies hetzelfde was, maar dat alleen de manier waarop de zaadcel en de eicel bij elkaar zijn gekomen anders was.”

“Het is belangrijk altijd op een ontspannen, luchtige toon over deze onderwerpen te praten,” zegt Dr. Gordon. “Als je tegen kinderen zegt dat ze even moeten gaan zitten omdat je iets belangrijks te vertellen hebt, dan gaat het alarm af.”

De tienerjaren en puberteit

Met 11 of 12 jaar kunnen kinderen al veel meer begrijpen over de meer complexe zaken in het leven. Ze beginnen onafhankelijk te worden en een breder perspectief te zien. Ze kunnen zich zorgen gaan maken of ze de problemen van hun ouders over voortplanting ook hebben of zich boos maken omdat ze niet verwekt zijn zoals andere kinderen. Op deze leeftijd willen ze namelijk vooral niet opvallen.

Dit is het moment waarop ze open staan voor het hele verhaal. De vragen zullen dieper gaan en het kan zijn dat je je daar ongemakkelijk bij voelt. Ze willen misschien alle details weten over jouw vruchtbaarheidsprobleem. Probeer alle vragen zo open en eerlijk mogelijk te beantwoorden, ook als je jezelf kwetsbaar voelt in dit opzicht.

Na alle jaren waarin je al regelmatig een gesprekje met je kind over dit onderwerp hebt gehad, zul je merken dat er een mooie band met je kind is gegroeid.
Verder lezen

Onderstaande kinderboeken over seksuele voorlichting bieden een goede opening voor het gesprek over de ontstaanswijze van uw kind omdat hierin ook duidelijk benoemd wordt dat zwanger worden soms ‘anders’ gaat. Hieraan kunt u ook uw woordkeuze in de verschillende fasen ontlenen.

• Ik vind jou lief

Een informatief en mooi geïllustreerd prentenboek voor peuters en kleuters over geboorte en seksualiteit.
Auteur: Sanderijn van der Doef, ISBN 90-216-1150-3

• Ben jij ook op mij?

Leuk en compleet voorlichtingsboek voor kinderen van 6 tot 11 jaar. Over verliefdheid, seksualiteit en voortplanting. Om voor te lezen of zelf te lezen en te bekijken.
Auteur: Sanderijn van der Doef, ISBN 90-216-1498-7

Deze informatie is een basistekst die niet per definitie volledig is. Heb je inhoudelijke opmerkingen/bemerkingen/aanvullingen of wil je graag al dan niet anoniem je persoonlijke ervaringen ( zie ook deel je verhaal ) hieromtrent delen? Dit kan altijd door ons een mail te sturen