Opiniestuk draagmoederschap

Wil de echte moeder nu opstaan?

Door Liesbet Lauwereys, educatief medewerker bij De Maakbare Mens vzw.

De Senaat bespreekt momenteel een wetsvoorstel voor medisch begeleide voortplanting. Aanvankelijk stond ook draagmoederschap op de agenda, maar over dat thema bestaat zoveel onenigheid dat men besloot het later in een aparte wet te behandelen. Jammer, vindt Liesbet Lauwereys. “Het gebrek aan rechtszekerheid werkt de problemen alleen maar in de hand”.

Verbod.

Een eerste optie voor de senatoren was geweest draagmoederschap te verbieden. Maar daarmee ontzeg je een aantal mensen hun enige kans op genetisch eigen kinderen. Niet elk koppel met vruchtbaarheidsproblemen kan immers worden
geholpen met in-vitrofertilisatie. Daarenboven werk je met een verbod clandestiene overeenkomsten en voortplantingstoerisme in de hand. Een totaal verbod is dus geen goede zaak.

Eisen.

Als je draagmoederschap toelaat, rijst meteen de vraag welke eisen je mag stellen aan de draagmoeder. Moet ze al eigen kinderen hebben? Moet er een leeftijdsgrens zijn? De kans op zwangerschapsrisico’s stijgt met de leeftijd, maar als je een leeftijdsgrens oplegt, kunnen veel moeders niet meer optreden als draagmoeder voor hun dochter. Mag je de draagmoeder gedragsregels opleggen tijdens de zwangerschap, bijvoorbeeld een rookverbod? Mag de draagmoeder alleenstaand zijn?

Eisen bis.

Ook aan de wensouders kun je eisen stellen. Net als bij andere vruchtbaarheidsbehandelingen rijst de vraag of je mag onderzoeken of de wensouders wel geschikte ouders zouden zijn. Of mag je hen niet strenger behandelen dan ouders die op conventionele wijze een kind krijgen?

Niet-medisch.

Naast medische redenen kunnen wensouders ook kiezen voor een draagmoeder om carrièregebonden of esthetische redenen. Draagmoederschap om niet-medische redenen is niet aanvaardbaar. Het risico op problemen is daarvoor te groot. Draagmoederschap is naast adoptie ook de enige manier waarop mannelijke homoseksuele koppels kinderen kunnen krijgen. Sommige vruchtbaarheidscentra behandelen nu al lesbische koppels. Is er dan geen regeling nodig zodat ook mannelijke homokoppels hun kinderwens kunnen vervullen? 

De grootste angst bij draagmoederschap is dat de andere partij de gemaakte afspraken niet nakomt. Wat als de draagmoeder het kind wil houden? Wat als de wensouders het kind niet meer willen? Wat als het kind ziek is of een handicap heeft? Wat als het een meerling is? Wat als de wensouders het toekomstige kind prenataal willen laten testen en de draagmoeder daar bezwaren tegen heeft? En er zijn nog twee belangrijke pijnpunten.
Wie is de moeder? In België kan een vrouw niet anoniem bevallen. Wie een kind baart, is de wettelijke moeder. De wensouders kunnen het kind na de geboorte mee naar huis nemen, maar ze zijn op dat moment niet de wettige ouders. Adoptie is hun enige mogelijkheid om het ouderschap te verwerven en een aanslepende adoptieprocedure kan voor heel wat problemen zorgen. Het gevaar bestaat dat een valse aangifte van de geboorte nu aantrekkelijker lijkt. Er zijn twee mogelijke oplossingen: de adoptieprocedure vroeger laten inzetten, bijvoorbeeld al voor de geboorte, of, zeker in geval van vol draagmoederschap, de wensouders automatisch de wettelijke ouders van het kind laten zijn.

Mag dat iets kosten?

Het is normaal dat de wensouders de medische en juridische kosten die gepaard gaan met draagmoederschap betalen. Maar mag de draagmoeder ook nog geld mag vragen voor de bewezen dienst? Draagmoederschap wordt dan een commerciële aangelegenheid, wat het gevaar inhoudt dat een beroep doen op een draagmoeder zeer duur wordt. Het valt ook te vrezen dat commercialisering de vraag naar niet-medisch draagmoederschap zal vergroten. Commercieel draagmoederschap is dan ook niet toelaatbaar, maar niet-commerciële bemiddeling wel. Dat kan handig zijn voor wensouders die geen beroep kunnen doen op iemand uit hun nabije omgeving. Bovendien kan bemiddeling een extra vorm van begeleiding zijn.

Samengevat:

altruïstisch draagmoederschap is dus toelaatbaar bij mensen die anders niet geholpen kunnen helpen. Commercieel draagmoederschap werkt sociale onrechtvaardigheid in de hand en is op basis van het ethische principe dat delen van het menselijke lichaam niet verhandeld mogen worden niet toelaatbaar.

Tot slot nog dit: een goede medische en psychologische begeleiding is van kapitaal belang. De betrokkenen moeten goed geïnformeerd zijn voor ze een beslissing nemen.

Dinsdag 15 maart 2005

__________
Deze informatie is een basistekst die niet per definitie volledig is. Heb je inhoudelijke opmerkingen/bemerkingen/aanvullingen of wil je graag al dan niet anoniem je persoonlijke ervaringen ( zie ook deel je verhaal ) hieromtrent delen? Dit kan altijd door ons een mail te sturen