Zwanger op latere leefijd

met dank aan Access Australië
door Professor Michael Chapman

De wens om een kind te hebben is zowat universeel. De juiste moment kiezen kan zeer moeilijk zijn. Meer en meer worden vrouwen met dit complex probleem geconfronteerd : opleiding, carrière, financiële stabiliteit, de “juiste” partner ontmoeten,... Het resultaat is dat vrouwen alsmaar op latere leeftijd aan kinderen beginnen.

Helaas, hoe ouder de vrouw, hoe moeilijker ze zwanger zal worden, met of zonder medische hulp. Je voelt je op je 35ste of 40ste jong en dynamisch, je verzorgt je goed, doet veel aan sport, ziet er maar 25 uit… Maar onze biologie is onverbiddelijk, om moeder te worden ben je oud.

Het is gelukkig niet alleen kommer en kwel, er zijn wel degelijk mogelijkheden.

Problemen om zwanger te worden op latere leeftijd

Studies bij vrouwen zonder en met vruchtbaarheidsproblemen tonen duidelijk aan dat de vrouw het meest vruchtbaar is onder de 30 jaar. Een negatieve trend ziet men in de curve tussen de 30 en 35 jaar. Maar tussen de 35 en 40 jaar ziet men een afname van de vruchtbaarheid van 30%.

Bijvoorbeeld, een koppel dat normaal vruchtbaar is (normaal sperma, bewezen eisprong en geen geblokkeerde eileiders) zal per cyclus 12-15% kans hebben om zwanger te worden indien de vrouw 30 jaar is.

Een gelijkaardig normaal vruchtbaar koppel, waarvan de vrouw 40 jaar is, ziet zijn kansen om zwanger te worden zakken tot 7-10% per cyclus.

Anders gezegd, als 100 koppels waarvan de vrouw 30 jaar is, allen stoppen met anticonceptie, zullen er 80 zwanger zijn binnen het jaar. In een vergelijkbare groep, maar waarbij de vrouwen 40 jaar zijn, zullen er maar 50 zwanger zijn op dezelfde termijn. Bij een leeftijd van 43 jaar is dit cijfer al tot 30% teruggevallen. Waarom is dat zo ?

Factoren die de vruchtbaarheid bepalen

Kwaliteit van de eicellen

Een meisje wordt geboren met een “voorraad” eicellen waar ze het de rest van haar leven mee moet doen, elke maand gaan er een aantal verloren tot ze er aan de menopauze geen meer over heeft. Bij vrouwen boven 35 die IVF ondergaan, zien we dat hun eierstokken minder goed reageren op de medicatie. Dit duidt op een afname van het totaal aantal eicellen die de vrouw nog heeft., wat onmiddellijk de kans op succes doet afnemen.

De kwaliteit van de eicellen gaat achteruit met de leeftijd. Eén gekend aspect hiervan is de chromosomale afwijking die zich uit in het Down syndroom (mongolisme). Een extra chromosoom wordt toegevoegd bij het delen van het embryo wat tot het syndroom leidt. Dit soort problemen doet zich vaker voor met oudere eicellen wat tot allerlei afwijkingen kan leiden. Deze embryos zullen zich trouwens minder makkelijk innestelen, waardoor we bij oudere vrouwen een lagere zwangerschapsgraad zien.

Prof Devroey stelde het op 31 mei 2006 voor een groep Europarlementariërs op volgende wijze :
“Bij een vrouw van 25 jaar zijn 30% van haar eicellen chromosomaal abnormaal. Bij een vrouw van 37 jaar, 60%. Ik vind het verrassend dat vrouwen over het algemeen niet ingelicht zijn over deze biologische feiten.”

Wanneer “oude eicellen” blootgesteld worden aan zaadcellen om tot een bevruchting te komen in het schaaltje in het IVF-labo, ziet men minder goede bevruchtingsresultaten. Men kan stellen dat de gemiddelde bevruchtingsresultaten voor een IVF-labo rond de 70% draaien. Bij oudere vrouwen is dat om en bij de 50%.

Innesteling

Eens men voorgaande stappen met succes heeft doorlopen en men tot embryos is gekomen, is er opnieuw een verminderde kans op succes na de terugplaatsing. Dit is zowel te wijten aan de kwaliteit van de eicel als aan de omgeving in de baarmoeder.

De beïnvloedende factoren om tot een goed baarmoederslijm te komen, zijn de bloedtoevoer vanuit de baarmoeder en de hormonen van de eierstok. We zien bij oudere vrouwen minder bloedtoevoer evenals een minder goede hormonale omgeving. Dat laatste kan enigszins opgelost worden door hormonen toe te dienen. Een voorbeeld hiervan is wanneer een gemenopauzeerde vrouw, zwanger wil worden met een gedoneerde eicel. Zij zal hoge dosissen oestrogeen en progesteron toegediend krijgen. Dit laat toe de baarmoeder ontvankelijk te maken.

De zwangerschapsgraad bij oudere vrouwen via eiceldonatie, benadert die voor de leeftijd van de doneuse. Het geeft m.a.w. duidelijk meer slaagkansen dan met eigen eicellen. Voor vrouwen boven de 40 kan eiceldonatie een optie zijn (klik hier eiceldonatie)

Problemen bij de zwangerschap boven 35 jaar

Miskramen

Gemiddeld heeft men een kans van 1 op 6 op een miskraam. De grootste oorzaak zijn chromosomale afwijkingen bij de deling van de cellen van het embryo, dus in het begin van de zwangerschap. Boven de 35 neemt de kans op dit soort afwijkingen toe omwille van de verminderde kwaliteit van de eicellen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de kans op een miskraam boven de 40 jaar toeneemt tot 1 op 4. Niettemin wil dat nog altijd zeggen dat 75% van de zwangerschappen tot een gezonde baby leiden. Op een leeftijd van 30 jaar is dat 85%.

Sommige chromosomale afwijkingen leiden niet tot een miskraam, ook hier is het Down Syndroom het gekendste geval. Men kan prenataal testen op afwijkingen. Een vruchtwaterpunctie op zich geeft echter ook een kans van 1 op 100 voor een miskraam. Uiteraard zou dit voor een koppel op die leeftijd een ramp zijn. Het is dan ook emotioneel vaak heel zwaar te beslissen “voor welk risico men kiest”.

Risico’s voor moeder en kind

Er bestaan een aantal studies die de uitkomst van de zwangerschap voor moeder en baby bekijken. Om de titel van een artikel uit de New England Journal of Medicine te citeren “ De boodschap is voorzichtig optimistisch”

Het meeste onderzoek toont een verhoogd risico op complicaties, bv diabetes, hoge bloeddruk of bloeding tijdens de zwangerschap. Niettemin stelt men ook dat als er geen onderliggende medische problemen zijn, er geen verhoogde kans is op slechte afloop voor moeder of kind.

Wat betreft het kind, werd het vehoogd risico op afwijkingen hierboven besproken. Daarbij is er een licht verhoogde kans op doodgeboorte, bij vrouwen onder de 35 is de kans 3 op 1000, boven de 35 jaar gaat het om 6 op 1000.

Dat betekent dat eens er een zwangerschap tot stand is gekomen, de zwangerschap verder dan 12 weken is (termijn waarop miskramen meestal voorkomen) en er geen foetale afwijkingen zijn vastgesteld, een zwangere vrouw van boven de 35 een kans heeft van 99.4% op een gezonde baby. Niet slecht, na al het slechte nieuws van hierboven.

Conclusie

• De eerste evidente boodschap uit bovenstaande, is dat men op latere leeftijd (boven de 35) geen tijd te verliezen heeft. Zodra de omstandigheden het toelaten, begint het koppel met een kinderwens er best aan om de kansen zo hoog mogelijk te houden. De algemene stelregel luidt : Na 1 jaar onbeschermd vrijen nog niet zwanger = arts raadplegen. Vanaf 35 jaar raadt men aan dit reeds na 6 maanden te doen.

• Mannen en vrouwen zijn zich vaak niet bewust van de realiteit van de afnemende vruchtbaarheid. Iedereen kent de succesverhalen van vrouwen die op latere leeftijd moeder worden. Als dat bij Sharon Stone kan, waarom niet bij mij ? “Ik kan voetbalstadions vullen met koppels die bij mij op consultatie komen, maar te laat zijn voor een biologisch eigen kind. Ze waren er zich niet van bewust”, vertelt een fertiliteitsarts. Bij de man neemt de vruchtbaarheid met leeftijd ook af maar dit is zelden de beperkende factor voor het koppel. De leeftijd van de vrouw is dat quasi altijd voor het koppel.

• De derde boodschap is dat vruchtbaarheidsbehandelingen de kansen op een biologisch eigen kind voor vrouwen boven de 35 doen toenemen maar ze geen garantie op succes zijn. Het is nodig realistisch te blijven. In ons land worden vruchtbaarheidsbehandelingen terugbetaald tot de leeftijd van 43 jaar. Daarboven is de kans zo klein, in een overgrote meerderheid van de gevallen zou er geen zwangerschap optreden binnen de 6 terugbetaalde pogingen. De overheid heeft daarom, uit kosten-baten overwegingen beslist geen gemeenschapsinvestering meer te doen. Je kan in bepaalde centra in ons land op eigen kosten wel nog tot 45 of 50 jaar behandelen. Let wel, op die leeftijd gaat het praktisch altijd om eiceldonatie. Lees meer over “eiceldonatie”

• Ondanks al deze onheilsboodschappen is het wel zo dat vrouwen boven de 35 meer en meer kinderen krijgen. Ongeveer een zesde van alle kinderen, zijn geboren bij moeders van 35 jaar of ouder.

Deze informatie is een basistekst die niet per definitie volledig is. Heb je inhoudelijke opmerkingen/bemerkingen/aanvullingen of wil je graag al dan niet anoniem je persoonlijke ervaringen ( zie ook deel je verhaal ) hieromtrent delen? Dit kan altijd door ons een mail te sturen