Polycystisch Ovarium Syndroom
Met dank aan Prof. Dr. P. De Sutter en Veerle De Frène, Fertiliteitkliniek, UZ Gent. Lees ook meer op de speciale website rond pcos van deze kliniek
Het polycystisch ovarium syndroom (PCOS) is een aandoening die voorkomt bij 5 tot 10% van alle volwassen vrouwen. Deze aandoening kenmerkt zich door verschillende follikels die tot rijping komen in één of beide eierstokken, maar de volgroeide fase niet bereiken waardoor een eisprong pas laattijdig of zelfs helemaal niet plaatsvindt. Dit geeft het echografische beeld van een ‘gebedskrans’. Een echografisch ‘polyfolliculair’ (meerdere follikels) beeld is echter niet voldoende om de diagnose van PCOS te stellen.
PCOS wordt gediagnosticeerd wanneer aan 2 van de volgende 3 criteria wordt voldaan: een stoornis in de menstruele cyclus, het voorkomen van te veel follikels in de eierstokken en/of het voorkomen van een te veel aan mannelijke hormonen. Dit laatste kan zich uiten in het bloed, maar kan tevens uitwendig te zien zijn onder de vorm van overbeharing van het mannelijke type, acne, kaalhoofdigheid en overgewicht. en stoornis in de menstruele cyclus, evenals een verstoring van de eisprong, zijn het gevolg van een onvolledige/onvoltooide follikelrijping. Dit uit zich in een sterk onregelmatige menstruele cyclus of het uitblijven van de menses.
Het al dan niet voorkomen van deze symptomen, alsook de mate waarin deze symptomen voorkomen, verschilt van persoon tot persoon en is onderhevig aan verandering over de jaren heen. Dit alles bemoeilijkt de diagnosestelling.
Bij veel vrouwen wordt PCOS gediagnosticeerd tijdens de puberteit, op het ogenblik dat jonge vrouwen beginnen te menstrueren of op het ogenblik dat er een kinderwens is en zwanger worden niet lukt.
PCOS brengt zowel op korte als op lange termijn diverse gevolgen met zich mee. Zo denken we aan insuline-resistentie, onvruchtbaarheid en psychische problemen. Tijdens een zwangerschap hebben PCOS-patiënten een verhoogde kans op suikerziekte/zwangerschapsdiabetes, te hoge bloeddruk/zwangerschapsgeïnduceerde hypertensie, pre-eclampsie en miskraam.
Op lange termijn kunnen oa. obesitas en insuline-resistentie
aanleiding geven tot suikerziekte (type 2) en hart- en vaatziekten.
De gevolgen op psychologisch vlak mogen niet worden onderschat. Het voorkomen van verschillende symptomen leidt namelijk vaak tot een negatief zelfbeeld wat de kwaliteit van leven van deze vrouwen sterk negatief beïnvloedt.
Overgewicht (BMI > 25 kg/m2) is een belangrijk symptoom dat wordt gezien bij 30-60% van alle vrouwen met PCOS. Er zijn echter ook vrouwen met PCOS die graatmager zijn. Overgewicht, m.b. obesitas (BMI > 30 kg/m2), heeft een belangrijke negatieve invloed op het ontwikkelen van andere symptomen. Doch overgewicht is geen oorzaak van het polycytisch ovarium syndroom.
Een gewichtsreductie van 5-10% leidt tot een verbetering van tal van factoren die gepaard gaan met PCOS. Dit maakt gewichtsvermindering tot een essentieel element in de behandeling van PCOS.
PCOS is een veelzijdige probleem dat bijgevolg ook een veelzijdige, geïntegreerde aanpak vereist. Een aanpassing van de levensstijl blijkt essentieel in de behandeling van PCOS bij patiënten die lijden aan overgewicht. Deze aanpassing kan worden bereikt door middel van een life style programma, bestaand uit een caloriearm dieet, in combinatie met meer beweging en medisch-psychologische begeleiding.
In het Fertiliteitscentrum te UZ Gent vormt dergelijk programma de behandeling voor zwaarlijvige PCOS-patiënten met een kinderwens. Naast een medicamenteuze behandeling in het kader van onvruchtbaarheid, worden PCOS-patiënten, gedurende een periode van 6 maanden intensief opgevolgd door een gynaecoloog, diëtiste, kinesitherapeute en psychologe. Meer concreet worden 4-wekelijkse consulten georganiseerd bij elk van deze deskundigen.