Stoppen met behandelen ?

Door Kaye Oke, met dank aan Access Australië
en Isabelle Stuyver (psychologe UZ Gent) voor het nalezen van de tekst

Wanneer is het genoeg geweest? Dat is één van de moeilijkste beslissingen waarmee je als koppel wordt geconfronteerd. Het is vaak veel makkelijker om te beslissen met IVF te starten, want dit wordt vaak beslist in een optimistische en verwachtingsvolle sfeer. Er was misschien diep in jullie binnenste een knagende angst dat de behandeling niet zou werken, maar dat leek toen nog een verre uitkomst waar je liever niet aan dacht.

Maar naargelang de behandeling wordt verdergezet, en er één, twee of meer pogingen mislukten, komt die angst pas echt goed opzetten. Het feit dat er in ons land 6 pogingen terugbetaald worden, “helpt” veel koppels de grens te trekken bij 6 pogingen. Dat wil ook zeggen dat velen ervaren dat vanaf poging vier “het einde in zicht” is. De wetgever heeft zich voor het bepalen van deze grens gebaseerd op de aanwezige medische gegevens, namelijk dat na 6 behandelingen de slaagkansen bij een IVF-poging duidelijk minder liggen.

Voor sommige koppels zijn “maar” 2 of 3 pogingen al genoeg geweest, net zoals er mensen zijn die na 6 pogingen nog verder willen doen. Het is een zeer persoonlijk aanvoelen.

Maar hoe weet je of je niet langer een redelijke kans maakt om zwanger te worden? Wat zijn de signalen die erop wijzen dat het bijna tijd is om je pogingen te staken? Hieronder vind je een mogelijke checklijst die je kan helpen bij het nemen van deze moeilijke beslissing.

Checklijst

Werden alle behandelingsvormen en medische kennis onderzocht en kreeg iedere vorm een eerlijke kans?

Meestal is het een goed idee om terug bij je arts te gaan en een overzicht te bespreken van de gedane behandelingen, en om hem te vragen of er nog andere redelijke opties zijn die bekeken moeten worden. Het is vaak makkelijker te aanvaarden voor een koppel als de arts degene is die hen vertelt dat een zwangerschap niet mogelijk is, maar dat gebeurt zelden. Omdat het zo’n persoonlijke beslissing is, is het zeer moeilijk voor een dokter om een koppel te vertellen wat ze moeten doen. Immers, wat voor het éne koppel tevéél is, kan voor het andere koppel te weinig zijn.

Staat de fertiliteitsbehandeling je in de weg om dingen te doen die je graag zou willen doen, of houdt ze je tegen om bepaalde beslissingen te wijzigen?

Heb je sommige plannen in de koelkast gestopt? Plannen zoals een nieuw huis, een nieuwe job, studeren, een reis of is je leven op een andere manier veranderd omdat je wacht op die langverwachte zwangerschap? Als je “ja” antwoordt op één van die vragen, hoeveel langer ben je bereid te wachten “tot je leven écht begint”?

Staat jullie relatie onder druk door de voortdurende medische onderzoeken en behandelingen?

Een behandeling kan een zware domper zijn op eender welke relatie. Je kan er helemaal uitgeput en uitgeteld van raken. Het is moeilijk om een andere persoon te steunen als je zelf gestresseerd bent. Mannen en vrouwen reageren bovendien vaak zeer verschillend op onvruchtbaarheid en behandelingen, en dit kan soms moeilijk te begrijpen zijn voor de ander.

Heel vaak is het de sexuele relatie die lijdt onder de behandelingen. Jarenlang wordt sex een aanschakeling van pogingen om zwanger te raken, terwijl het een uiting zou moeten zijn van liefde. Sex hebben “omdat het moet”, in plaats van als je er samen zin in hebt, bederft het genot en ontwricht je libido. Als je met de behandeling stopt, valt die druk weg, en kan je als koppel een nieuw elan geven aan je relatie. Als dat niet vanzelf gaat, dan kan je altijd overwegen om begeleiding te zoeken.

Heb je een hekel aan de behandeling?

Heeft de behandeling een negatief effect op jou als persoon? Voel je je niet langer als “je oude zelf”? Wordt het iedere keer moeilijker om je op te laden voor de volgende poging? Misschien weet je diep van binnen al dat het tijd is om los te laten, maar het is moeilijk om dit toe te geven, want het voelt alsof je gefaald hebt. Denk eraan dat niet jij faalt, maar dat het de behandeling is die faalt! Het vergt enorme moed om aan een fertiliteitsbehandeling te beginnen, en nog meer moed om die te herevalueren en eruit te stappen.

Is de fertiliteitsbehandeling een strop voor je financiële situatie?

Ook al worden de meeste kosten van de eerste zes behandelingen in ons land gedekt, je moet toch nog zo’n 400€ per behandeling uit eigen zak betalen. In vergelijking met landen als de USA waar sommige mensen hun huis verkopen om te kunnen behandelen, stelt dit weinig voor. Niettemin kan die extra uitgave wegen op je budget. Als financiële zorgen een ongewenste stress veroorzaken in je leven, is het tijd om opnieuw te evalueren of verder investeren het echt nog waard is. Hoewel dit wat koel en berekend klinkt, kan dit toch een dankbaar argument zijn. Het kan je een tastbare en overtuigende reden geven om los te laten.

Heb je al aan alternatieven gedacht voor biologisch ouderschap?

Heb je al gedacht aan donorcellen, adoptie, meter- of peterschap, tijdelijk of permanent pleegouderschap, meer betrokkenheid bij de opvoeding van neefjes of nichtjes of de kinderen van goede vrienden. Of wordt een leven zonder kinderen geleidelijk aan toch aanvaardbaarder? Als je er heel zachtjes aan kan beginnen een nieuwe toekomst voor jezelf te bedenken die ook voldoening schenkt, dan ben je misschien klaar om dat proces aan te vatten.

Als je nu niet klaar bent om de behandeling te stoppen, wanneer zal je er klaar voor zijn?
Het kan echt helpen om een plan op te stellen. Dit kan gebaseerd zijn op een maximum aantal behandelingcycli, of wanneer je een bepaalde leeftijd of een bepaald moment in je leven bereikt. Als je dat punt bereikt, zal je misschien een “compleet” gevoel hebben, en klaar zijn om te stoppen in plaats van het nog net die éne keer te proberen.

Als je antwoord op bovenstaande vraag “nooit” is, dan moet je eens wellicht eens tijd nemen om het volgende te overdenken.
Wat betekent “stoppen” voor jou?

Enkele mogelijke reden waarom je “blok zit”

Sommige koppels hebben het gevoel dat stoppen betekent dat al hun behandelingspogingen voor niets zijn geweest. Maar is dat echt zo? Is er geen andere manier om dit te bekijken? Heeft deze periode in je leven je geen positieve elementen opgeleverd, al was het maar een aanvaarding van je vruchtbaarheidsprobleem en de wetenschap dat je alles gedaan hebt wat je kon?

Sommige koppels geloven dat de aanhouder wint, en dat de behandeling uiteindelijk toch succes zal hebben, ongeacht hoe slecht hun kansen ervoor staan. Dat lijkt sterk op gokken, en koppels worden ook aangetrokken door verhalen van anderen die bleven volhouden en zwanger werden. Maar helaas werkt IVF niet voor iedereen en het is belangrijk om even afstand te nemen en je eigen, reële kans om zwanger te worden te evalueren. Hoe pijnlijk dit ook kan zijn.

Sommige koppels verliezen uit het oog waarom ze met de behandeling zijn gestart. Soms wordt zwanger worden een doel op zich, en hoe langer dit jou ontzegd wordt, hoe meer je het wil. Is het doel nog altijd even relevant en belangrijk voor jou als wanneer je gestart bent? Kan je je inbeelden dat je leven andere paden inslaat die je bijna evenveel voldoening schenken? Dat kan een bijzonder moeilijke vraag zijn, omdat er op dit moment misschien weinig toekomstbeelden zijn die je aantrekkelijk lijken.

Sommige koppels proberen onbewust het verdriet en rouwproces te vermijden, door krampachtig door te gaan met de behandelingen. Dat is een menselijke en begrijpelijke reactie voor koppels die zich te kwetsbaar voelen voor het onvermijdelijke rouwproces waar je door moet als je met de behandeling stopt. Maar dit rouwproces uit de weg gaan, kan het helaas nog zwaarder maken, en verlengen tot een alsmaar langer wordende cyclus van verdriet.

Strategieën om los te laten en verder te gaan met je leven
Het is nooit makkelijk om de behandeling te stoppen en al je dromen en plannen los te laten die er het resultaat zouden van zijn. Er is geen makkelijk vijfpuntenplan om hierdoor te worstelen. Het doet pijn. Zoals met alle soorten van verdriet, is er geen snelle manier om het op te lossen. De tijd zal moeten helen en je zal er altijd een paar littekens op je ziel aan overhouden en spijt. Sta jezelf dat toe. Geef jezelf tijd om te rouwen.

Rouwen voor een ongeboren kind is complex en het verlies is zo ontastbaar. Het is een verlies van mogelijkheden. Er is geen lichaam, geen begrafenis, geen ritueel om dit een plaats te geven in je leven. Mensen in je omgeving staan misschien niet zo open voor je verlies en zijn misschien niet bewust van wat je doormaakt. En toch kan het zijn dat je hetzelfde verdriet doormaakt als dat van een ouder die een kind verliest. Je overdrijft niet. Je overreageert niet. Sta jezelf toe om te aanvaarden wat je verloren hebt.

Het is vaak gewoon te hard voor woorden. Er komt een verlies aan liefde aan te pas, liefde die je wou geven aan je ongeboren kinderen, liefde die je van hen zou hebben gekregen, een verlies van de ervaring ouder te zijn, je familie verder te zetten, iemand te hebben die er voor je is als je oud bent, of deel uit te maken van het groter netwerk van gezinnen met kinderen. Dat zijn dingen waarvoor je mag rouwen.

Soms helpt het om de dingen een beetje concreter te maken. Sommige mensen vinden dat het helpt om een brief te schrijven aan hun ongeboren kind, of om de kinderkamer volledig opnieuw in te richten, of om babyspulletjes weg te geven die ze al in huis hadden. Andere planten een rozenstruik of een boom voor elk kind dat ze nooit zullen hebben. Andere koppels gaan samen op reis, om het einde van hun behandeling te markeren, te overzien en om nieuwe plannen te smeden voor de toekomst. En misschien kondigen ze bij hun terugkomst aan vrienden en familie aan, dat ze een punt gezet hebben achter hun behandelingen.

Deze informatie is een basistekst die niet per definitie volledig is. Heb je inhoudelijke opmerkingen/bemerkingen/aanvullingen of wil je graag al dan niet anoniem je persoonlijke ervaringen ( zie ook deel je verhaal ) hieromtrent delen? Dit kan altijd door ons een mail te sturen