Het invriezen van eicellen: een reproductieve revolutie

Bron: New Scientist.com news service, 21 maart 2007 – Rachel Nowak

Het is een dilemma dat veel Westerse, kinderloze vrouwen in de dertig achtervolgt: of snel een kind krijgen of later jaren van indringende vruchtbaarheidsbehandelingen riskeren zonder garantie op een kind.
Er is echter een techniek die nu opgang maakt die sommige vrouwen toelaat hun vruchtbaarheid te verlengen, met name het invriezen van eicellen. Iin theorie laat het een vrouw toe haar biologische klok voor 10 jaar of langer stil te zetten. Wanneer ze een partner vindt of in een positie is om een carrièrestop in te lassen, kan ze haar eicellen laten ontdooien en een gewone IVF behandeling ondergaan om zwanger te raken.
Het invriezen van eicellen wordt echter niet erg gepromoot voor gezonde vrouwen – deels omdat vruchtbaarheidsexperts niet goed weten welke vrouwen hier toegang toe zouden moeten hebben.

Weinig geteste technologie

Iedereen is het erover eens dat het invriezen van eicellen een relatief weinig geteste technologie is die nog verder ontwikkeld moet worden. Sommige vruchtbaarheidsspecialisten geloven dat het gebruik, indien beperkt tot vrouwen met een duidelijke medische nood – bijvoorbeeld, vrouwen die op het punt staan een kankerbehandeling te ondergaan die hun eierstokken zal vernietigen, het meest verantwoord is. Anderen zeggen dat het invriezen van eicellen de beste kansen op succes geeft aan vrouwen in de dertig die het krijgen van kinderen moeten uitstellen en dat het aan iedereen ter beschikking moet gesteld worden. “Er zijn geen garanties. Maar een vrouw heeft meer kans om zwanger te worden op haar veertigste met één van de eicellen die werden ingevroren toen ze begin 30 was dan met haar 40-jarige eicellen,” zegt Gillian Lockwood, medisch directeur van de Midland Fertility Services in Aldridge, West Midlands in Groot-Brittannië.
Peter Illingworth, medisch directeur van IVF Australië in Sydney, is minder zeker. “Ik ben er niet van overtuigd dat dit vrouwen helpt. Er is een sterke emotionele band met dit beetje bevroren weefsel en na zes of zeven jaar zal het een hele slag zijn wanneer het niet ontdooit,” zegt hij. Anderen maken zich zorgen dat het invriezen van eicellen een vals gevoel van veiligheid geeft en vrouwen zal ontmoedigen om manieren te zoeken om kinderen te krijgen tijdens de piek van hun reproductieve jaren.

Stemmen met hun eicellen

Terwijl het debat verder gaat, melden de eerste vrouwen die zich bewust zijn van de technologie – en die ongeveer $10.000 teveel hebben – zich aan om hun eicellen te laten invriezen. Eén bedrijf – Extend Fertility, gebaseerd in Woburn, Massachusetts USA – verkoopt invriezen van eicellen als “verzekering” aan werkende vrouwen en kondigde onlangs aan dat zeven baby’s geboren werden gedurende de afgelopen 12 maanden. Andere vruchtbaarheidsklinieken in Groot-Brittannië, Australië en Amerika bieden het invriezen van eicellen op discrete wijze aan vrouwen die ernaar vragen – ondanks een aanbeveling van de Amerikaanse Vereniging voor Reproductieve Geneeskunde die stelt dat het invriezen van eicellen nog steeds moet beschouwd worden als een experimentele techniek en niet algemeen aangeboden mag worden aan patiënten om hun vruchtbaarheid te verlengen.
“Alle ziekenhuizen waar ik werk, bieden het aan, veel vrouwen informeren ernaar en elk jaar doen tussen 15 en 30 [vrouwen] het,” zegt Barry Behr van de Stanford Universiteit, eveneens adviserende labo directeur van het Huntingdon Reproductive Center in Pasadena, California en Conceptions Reproductive Associates in Denver, Colorado. Er bestaan geen openbare gegevens over het aantal vrouwen dat van het invriezen als “verzekering” gebruik hebben gemaakt, maar vruchtbaarheidsspecialisten schatten dat het wereldwijd om duizenden vrouwen gaat.

Verloren eicellen

De eerste levendgeborenen van voordien ingevroren eicellen dateren van de late jaren 80. Een groot aantal mislukkingen en bezorgdheid dat het invriezen de chromosomen zou beschadigen en geboorteafwijkingen zou veroorzaken, zorgden ervoor dat het invriezen van eicellen nog een tiental jaar op de achtergrond bleef. Deze angsten werden gereduceerd in de vroege jaren 90 toen studies door Debra Gook van de Royal Women’s Hospital in Melbourne, Australië, aantoonden dat de interne structuur van de eicel en de chromosomen normaal leken in eicellen die trage invriezing hadden overleefd – toen de meest gebruikte techniek.
Relatief weinig eicellen overleefden echter het invriezen. “Dit zijn de grootste cellen in het lichaam. Ze bevatten grote hoeveelheden water die enorme ijskristallen vormen. Deze veroorzaken het barsten van de cellen,” zegt Gook.
Recente veranderingen aan de methode van het traag invriezen, zoals het veranderen van de samenstelling van de vloeistof waarin de eicel wordt gebracht voor het invriezen, hebben er echter voor gezorgd dat verschillende teams wereldwijd nu overlevingscijfers rapporteren van bijna 80% voor het ontdooien en bevruchtingscijfers die bijna hetzelfde zijn als voor verse eicellen. Toch verliest men nog meer embryo’s voor de implantatie dan bij conventionele IVF, voor redenen die nog verder moeten opgehelderd worden.
Nog betere overlevingscijfers – en minder verliezen bij implantatie – worden behaald bij vitrificatie, een relatief nieuwe techniek waarbij eicellen zo snel worden ingevroren zodat ijskristallen zich niet kunnen vormen.

Hoopgevende resultaten

Om een overzicht te krijgen van het succes van het invriezen van eicellen, contacteerde een team geleid door Kutluk Oktay van het Centrum voor Reproductieve Geneeskunde en Vruchtbaarheidsproblemen in New York elk centrum in de wereld dat tussen januari 1997 en juni 2005 resultaten rapporteerde van het invriezen van eicellen volgens de conventionele methodes en op één na reageerden ze allemaal. Het team vond dat het globale cijfer 22% bedroeg voor levendgeborenen voor elk embryo dat succesvol gecreëerd werd uit een ontdooide eicel en ingeplant werd in de baarmoeder van een vrouw, met een opmerkelijke stijging naar 32% tussen 2002 en 2004 (Fertility and Sterility, vol 86, p 70). Dit lijkt niet veel vergeleken met verse eicellen, waarvoor het aantal levendgeborenen in Amerika gemiddeld 43% bedraagt voor vrouwen onder de 35. Maar in het ideale geval laat een vrouw meerdere eicellen invriezen om de lagere efficiëntie van ontdooide eicellen te compenseren.
Ondertussen voerde Oktays groep een tweede analyse uit, dit keer over de techniek van vitrificatie, en deze was nog meer veelbelovend. “De techniek van het ultrasnel invriezen lijkt deze van verse eicellen ingehaald te hebben,” zegt Oktay, wiens resultaten vorig jaar werden voorgesteld op een vergadering van de Amerikaanse Vereniging voor Reproductieve Geneeskunde in New Orleans, Louisiana. Hij roept op tot voorzichtigheid omdat tot hiertoe nog maar 60 kinderen geboren zijn gebruik makend van deze techniek en dat het met dergelijke lage aantallen niet mogelijk is om zeker te zijn van succescijfers. Oktay en andere vruchtbaarheidsspecialisten geloven echter dat de efficiëntie van de techniek voor het invriezen van eicellen verder zal verbeterd worden.

Is het echter veilig?

Tot hiertoe is er weinig geweten over de potentiële risico’s voor een baby die geboren wordt uit een ingevroren eicel omdat het aantal levendgeborenen nog maar enkele honderden bedraagt. “Ze geven geen directe aanleiding tot ongerustheid, maar verdere studies zullen van levensbelang zijn om de veiligheid te evalueren,” zegt David Edgar, wetenschappelijk directeur van Melbourne IVF, één van de leidende vruchtbaarheidsziekenhuizen in Australië. Er zijn zelfs nog geen uitgebreide onderzoeken op dieren gebeurd. De eicellen van muizen, koeien en paarden zijn allemaal succesvol ingevroren, maar de subcellulaire structuren van deze eicellen en de methodes gebruikt om ze in te vriezen, variëren zo sterk dat het niet mogelijk is de resultaten door te trekken naar mensen, zegt Gook.
Ondertussen wordt ook de bezorgdheid geuit over de risico’s op zwangerschappen van meerlingen. Die meerlingzwangerschappen zijn het resultaat van het inbrengen van verschillende embryo’s in de baarmoeder om de lagere efficiëntie van IVF met ingevroren eicellen te compenseren.
Er is ook een klein risico op het ovarieel hyperstimulatie syndroom – een mogelijk fatale verwikkeling die kan volgen op stimulatie door middel van hormonen om voldoende eicellen voor het invriezen te verkrijgen. Hetzelfde risico geldt ook voor vrouwen die een convententionele IVF/ICSI ondergaan. De ware omvang blijft onzeker ondanks het feit dat alleen al in Amerika jaarlijks meer dan 100.000 IVF cycli worden uitgevoerd, zegt Mildred Cho, een biomedische ethicus aan de Stanford Universiteit in California.
Lockwood gelooft echter dat veiligheid niet de belangrijkste reden is waarom het invriezen van eicellen niet sterker gepromoot wordt. “Het idee dat gezonde vrouwen in staat zouden moeten zijn om hun eigen voortplanting te controleren, beangstigd nog steeds mensen,” zegt ze. “Het was hetzelfde toen de pil werd geïntroduceerd – mensen waren bang dat de hele morele structuur van de gemeenschap zou verdwijnen wanneer vrouwen werden bevrijd van ongewenste zwangerschappen.”

Uit:aflevering 2596 van New Scientist magazine, 21 maart 2007, pagina 8-9