Informatief: griepvaccinatie voor en tijdens de zwangerschap
Er bestaan veel vragen bij patiënten rond vaccinatie alvorens zwanger te worden of tijdens de zwangerschap. Welke vaccinaties zijn aangeraden en welke worden beter vermeden? Wat is het ideale moment voor een vaccinatie in functie van de zwangerschapsduur?
Op dit moment zijn dit zeker veel gestelde vragen gezien de huidige context van de pandemie met het A/H1N1 influenzavirus. Ook in België wordt sinds enkele weken de epidemische drempel overschreden. Sinds 7 november is de vaccinatie van risicogroepen gestart. In België wordt het vaccin toegediend onder vorm van een éénmalige injectie met Pandemrix™.
Zwangere vrouwen (ook vooraf gezonde vrouwen) hebben een duidelijk verhoogd risico op complicaties bij infectie met influenza A/H1N1, ook wel Mexicaanse griep genoemd. Er wordt een ernstiger verloop van de ziekte gezien vooral in de laatste drie maanden van de zwangerschap. De meest voorkomende complicaties zijn longontsteking met soms ernstige ademhalingsproblemen waardoor eventueel kunstmatige beademing van de zwangere noodzakelijk wordt en vroegtijdige verlossing van de baby door een keizersnede. We zien een duidelijk verhoogd risico op ziekenhuisopname (10 keer hoger dan bij de algemene bevolking) en dit maakt dat zwangere vrouwen zeker tot de risicogroepen behoren.
Er is weinig gekend over de gevolgen voor het ongeboren kind i.g.v. een infectie met Mexicaanse griep van de moeder. Bij andere griepvirussen is er geen verhoogd risico op aangeboren afwijkingen. Het is dus weinig waarschijnlijk dat dit nieuwe griepvirus een verhoogd risico op aangeboren afwijkingen zou veroorzaken.
Het Pandemrix™ vaccin is net zoals het seizoensgriepvaccin een zogenaamd ‘gesplitst virus vaccin’, wat betekent dat het viraal eiwit (hemagglutinine) bevat van een chemisch gedood en dus geïnactiveerd virus. Pandemrix™ bevat tevens een “adjuvans” om het immunologisch effect te versterken. Het onderscheidt zich dus van de seizoensgriepvaccins door de aanwezigheid van dit adjuvans. Er zijn geen nadelige effecten gekend van de vaccinatie tegen seizoensgriep tijdens de zwangerschap. Pandemrix™ is net zoals alle andere vaccins aangemaakt volgens de internationale normen waaraan vaccins dienen te voldoen.
Omwille van de verhoogde risico’s van A/H1N1 infectie bij zwangeren raden we alle zwangere vrouwen aan zich te laten vaccineren tegen Mexicaanse griep indien zij zich in het tweede of derde trimester van de zwangerschap bevinden. De vaccinatie wordt aangeraden, maar is niet verplicht. In het eerste trimester (d.w.z. de eerste 12 weken) wordt vaccinatie met Pandemrix™ afgeraden omwille van onvoldoende gegevens. Voor vrouwen die proberen om spontaan zwanger te worden of die opgenomen zijn in een programma voor medisch begeleide bevruchting wordt een interval van 2 weken tussen (mogelijke) bevruchting en vaccinatie aangeraden. Concreet wil dit zeggen dat vrouwen die proberen om spontaan zwanger te worden zich best laten vaccineren op het moment van de menstruatie (als men dus zeker is dat er geen zwangerschap is); voor vrouwen bezig met kunstmatige inseminatie kan vaccinatie doorgaan op het moment van de menstruatie (als men dus zeker is dat er geen zwangerschap is na voorgaande behandeling); voor vrouwen bezig met in vitro fertilisatie wordt de vaccinatie best gegeven voor de start van de injecties met gonadotrofines (Menopur™, Gonal F™, Puregon™, …) zowel in het zogenaamd korte als lange stimulatieschema.
De vaccinatie tegen seizoensgriep wordt eveneens aangeraden aan zwangere vrouwen in het tweede en derde trimester. Een interval van 2 weken tussen dit vaccin en dat tegen Mexicaanse griep wordt aanbevolen en bij voorkeur wordt eerst Pandemrix™ gegeven. Dit interval dient om eventuele bijwerkingen van beide vaccins te kunnen onderscheiden van elkaar.
Samengevat:
- Mexicaanse griep:
o alle zwangere vrouwen in tweede en derde trimester
o niet in eerste trimester
o alle vrouwen in een programma voor medisch begeleide voortplanting: vaccinatie wordt aangeraden tot 2 weken voor een (mogelijke) bevruchting (cfr supra)
- Seizoensgriep:
o alle zwangere vrouwen in tweede en derde trimester
o vrouwen in een programma voor medisch begeleide voortplanting kunnen ook best gevaccineerd worden en er is geen interval met de mogelijke bevruchting nodig
o interval van 2 weken tussen seizoensgriepvaccin en toediening van Pandemrix™
Meer informatie over dit onderwerp kan u altijd vinden op de website van de Vlaamse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (VVOG).
Richtlijnen ter behandeling en voorkoming van Mexicaanse griep en andere griep tijdens zwangerschap in België.
Dr Veerle Vloeberghs
Centrum voor reproductieve geneeskunde van het Universitair ziekenhuis Brussel
Indien je vragen of opmerkingen hebt, raadt De Verdwaalde Ooievaar aan om je behandelende gyneacoloog te contacteren.
Datum van uitgave 2 december 2009